Tehlike Sınıfına Göre İSG Eğitim Süreleri ve Yenileme
İş sağlığı ve güvenliği alanında en çok sorulan sorulardan biri şudur: "Hangi işyerinde ne kadar eğitim verilir, hangi belge ne zaman yenilenir?" Bu yazıda tehlike sınıfına göre değişen temel süreleri tek bir yerde topladık.
Süreleri belirleyen ölçüt: tehlike sınıfı
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işyerleri; az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üç sınıfa ayrılır. Eğitim, muayene ve belge yenileme süreleri bu sınıfa göre değişir. Sınıfı nasıl belirleyeceğinizi merak ediyorsanız tehlike sınıfı ve NACE kodu rehberine bakabilirsiniz.
Çalışan İSG eğitimi
Her çalışanın işe başlamadan önce ve çalışma hayatı boyunca düzenli olarak İSG eğitimi alması gerekir. Eğitimin asgari süresi tehlike sınıfına göre şöyledir:
| Tehlike sınıfı | Asgari eğitim süresi |
|---|---|
| Az tehlikeli | 8 saat |
| Tehlikeli | 12 saat |
| Çok tehlikeli | 16 saat |
Bu süreler asgari değerlerdir; işyerinin özel koşulları gerektiriyorsa eğitim daha uzun ve kapsamlı planlanabilir.
Eğitimin tekrarı
Eğitimler bir kez verilip bırakılmaz; belirli aralıklarla tekrarlanır. En az şu sıklıkla tekrar gerekir:
| Tehlike sınıfı | Tekrar sıklığı |
|---|---|
| Az tehlikeli | 3 yılda bir |
| Tehlikeli | 2 yılda bir |
| Çok tehlikeli | Yılda bir |
Bu aralıklar "en az" olarak düşünülmelidir. İşyerinde kaza, yeni makine, yeni süreç veya görev değişikliği gibi durumlarda ek eğitim vermek iyi bir uygulamadır.
Risk değerlendirmesinin yenilenmesi
Risk değerlendirmesi de tehlike sınıfına göre belirli sürelerde yenilenir:
- Az tehlikeli: 6 yıl
- Tehlikeli: 4 yıl
- Çok tehlikeli: 2 yıl
Süre dolmadan da yenileme gerektiren durumlar vardır: işyerinin taşınması, yeni teknoloji veya ekipman kullanılması, iş kazası ya da meslek hastalığı görülmesi gibi. Bu gibi değişikliklerde mevcut risk değerlendirmesi güncellenmelidir. Yöntem için Fine-Kinney rehberine bakabilirsiniz.
Acil durum planının yenilenmesi
Acil durum planı için de aynı süreler geçerlidir: az tehlikeli işyerlerinde 6 yıl, tehlikeli işyerlerinde 4 yıl, çok tehlikeli işyerlerinde 2 yıl. Plan tatbikatlarla sınanmalı, eksikler giderilmelidir. Ayrıntılar için acil durum eylem planı rehberi yardımcı olur.
Periyodik sağlık muayenesi
Çalışanların sağlık gözetimi kapsamında periyodik muayeneleri de tehlike sınıfına göre yapılır:
| Tehlike sınıfı | Muayene periyodu |
|---|---|
| Az tehlikeli | 5 yılda bir |
| Tehlikeli | 3 yılda bir |
| Çok tehlikeli | Yılda bir |
Eğitimin içeriği ve kalitesi
Eğitim süresinin dolması tek başına yeterli değildir; önemli olan çalışanın öğrendiğini sahada uygulayabilmesidir. Eğitimlerde genel konuların yanında çalışanın kendi işine ait riskler, kullandığı makineler, kişisel koruyucu donanımın doğru kullanımı ve acil durumda yapılacaklar mutlaka ele alınmalıdır. Sunum okumak yerine örnek olaylar, kısa uygulamalar ve sorularla eğitimi etkileşimli hale getirmek kalıcılığı artırır.
Eğitim sonunda katılımı belgelemek de gereklidir. Katılım tutanağında eğitimin tarihi, süresi, konuları, eğitimi veren kişi ve katılan çalışanların imzaları bulunmalıdır. Bu kayıtlar denetim sırasında istenebilir.
Hangi durumda ek eğitim verilir?
Asgari süreler dışında bazı durumlar ek veya yenilenmiş eğitimi gerektirir: çalışanın görev ya da iş yeri değiştirmesi, yeni bir iş ekipmanının kullanılmaya başlanması, iş kazası veya ramak kala olaylar sonrası ortaya çıkan ihtiyaçlar ve uzun süren ayrılıklardan dönüş. Bu durumlarda bir sonraki tekrar tarihini beklemeden eğitim planlamak çalışanın güvenliği açısından daha doğrudur.
Sık yapılan hatalar
Uygulamada en sık görülen hata, tekrar eğitimlerinin tarihinin kaçırılmasıdır. Bir diğeri, tehlike sınıfı değiştiği halde eski sürelerle devam edilmesidir. Bazı işyerlerinde eğitimin yalnızca imza toplanarak "verilmiş" sayılması da ciddi bir eksikliktir; eğitim gerçekten yapılmalı ve belgelenmelidir. Son olarak, risk değerlendirmesi ve acil durum planının yenileme tarihleri çoğu zaman eğitim tarihleriyle birlikte düşünülmediği için unutulur.
Süreleri takip etmek için pratik öneriler
- Her çalışan için son eğitim tarihini ve bir sonraki tekrar tarihini kaydedin.
- Belge yenileme tarihlerini işyeri bazında takvime işleyin ve süre dolmadan hatırlatma alın.
- Eğitim katılım tutanaklarını ve sertifikaları düzenli arşivleyin.
- İşyeri tehlike sınıfı değiştiğinde (ana faaliyet değişirse) tüm süreleri yeniden hesaplayın.
- Birden fazla işyeriyle çalışıyorsanız tek bir liste yerine işyeri bazlı takip düzeni kurun.
Uygulamayla nasıl yapılır
İş Güvenliği Takip Sistemi ile hizmet verdiğiniz işyerlerini kaydedip eğitim ve belge sürelerini tek yerden izleyebilirsiniz. Süreleri her işyerinin tehlike sınıfına göre kontrol etmeyi unutmayın. Web uygulamasında deneyin.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; güncel mevzuatı kontrol edin.